0/86 3/54 6/34 2/1 متوسط ارتفاع کیکم (متر)
13/9 21/12 60 5/1 معدل قطر یقه کیکم (سانتیمتر)
17/9 16/56 81/52 0/01 حجم در هکتار بنه (سیلو در هکتار)
4/2 4/68 18/32 0/01 سطح مقطع در هکتار بنه (مترمربع در هکتار)
19/1 47/75 121/6 2 میانگین قطر بنه (سانتیمتر)
7/1 3/2 36 0 تعداد تنگرس
3/7 1/37 28 0 تعداد افدرا
9 5/9 45 0 تعداد بادام
3/1 1/5 16 0 تعداد کیکم
1/9 2/04 14 0 تعداد بنه
و نرمال بودن توزیـ ع آنهـا مـورد بررسـ ی قـرار گرفـت . وجـود مشاهدات خارج از رده بررسی و در صورت وجود، این دادههـا حذف و آنالیز تکرار شد. شکل عمومی معادله رگرسیون خطـی چند متغیره بهصورت زیر است (15):
تابع رگرسیون خطی چند متغیره
(3) € +Y= β0 + β1X1+ β2X2 + … + βnXn در این رابطهX متغیر مستقل مورد مطالعه (در اینجـا متغیرهـا یتوپ وگرافی) وY متغی ر وابس ته (در اینج ا خصوص یات کم یجنگل) 0β مقدار ثابت، 1β تاβn ضرایب متغیرهـای مسـتقل و €مقدار خطا هستند. برای کنترل همخطی چندگانه از مقـدار VIFدر خروجی نرمافزاراستفاده شد. در مواردی کـه مقـدار آن بیشـتر از10 نباشد، از عدموجود همخطـ ی اطمینـان بـه عمـل مـ یآیـ د (15).
همچنین برای بررسی اعتبار مدلها نمودار پراکنش مقـاد یر خطـا درمقابل مقادیر پـ یشبینـ ی شـده بـه وسـ یله مـدل رسـم و در صـورت
۵
تصادفی نبودن تلاش شد تا با حذف نقاط پرت و انجام تبدیلهایلازم، نتیجه مناسب بهدست آید. جهت انجام تحلیلهای آماری در این تحقیق از نرمافزار 21SPSS استفاده شد.
نتایج
آمارههای توصیفی متغیرها در جدول 1 مشاهده مـی شـود . ایـنآمارهها براساس دادههای برداشت شده در قطعات نمونه هستند.
خلاصه نتایج همبستگی بین شیب، جهت و ارتفـاع بـا میـ انگین مشخصات کمـ ی درختـان در جـدول 2 قابـل ملاحظـه اسـت.
همانگونه که ملاحظه میشود شـ یب پـلات بـاDRC درختـانکیکم همبستگی مثبت و با سایر متغیرها همبستگی منفی داشـتهاست. این بدان معنی است که با افزایش شـ یب، درختـان کـیکم در وضعیت بهتری از نظر رشد قطری دارند. بیشترین همبستگیبا ارتفاع متوسط درختان بادام ملاحظه شده است که البته منفـ یاست و نشان میدهد که درختان بادام کوهی مناطق کم شیبتـررا ترجیح میدهند. در مشاهدات میدانی نیـ ز ملاحظـه شـد کـهدرختان بادام کوهی بیشتر در کـف دره هـا و منـاطق کـم شـیب حضور مییابند.
در خصوص ارتفاع از سطح دریا همبستگی با ارتفـاع متوسـطدرختان کـ یکم مثبـت و بـا سـایر متغیرهـا منفـی بـود کـه مجـدداًخاطرنشان میسازد که درختان کیکم در منـاطق مرتفـعتـر شـرایط بهتری دارند، اما بهطورکلی همبستگی ایـ ن متغیـ ر بـا خصوصـیات کمی درختان خیلی قوی نبود. در خصوص متغیر جهت باید گفت رابطهی غیرخطی قوی بین ارتفاع و DRC گونـه ی کـ یکم بـا ایـ ن ۶
جدول 2. رابطه متغیرهای توپوگرافی با مشخصات کمی درختان
قطر متوسط بنه سطح مقطع در هکتار بنه حجم در هکتار بنه DRC کیکم ارتفاع متوسط کیکم ارتفاع متوسط بادام ارتفاع متوسط بنه -0/172ns -0/162ns -0/223** 0/126ns -0/179ns -0/419** -0/283** شیب
0/260 0/221 0/239 0/420 0/362 0/222 0/279 جهت
-0/190ns -0/093ns -0/115ns -0/058ns 0/172ns -0/099ns -0/183ns ارتفاع
***
: معنیدار در سطح یک درصد : معنیدار در سطح پنج درصدns: بدون همبستگی معنیدار
متغیر وجود دارد. براساس نتایج درختان بنه در جهتهایی که نـوربیشتری میگیرند از جمله جنوب شرق، جنـوب و جنـوب غـربارتفاع متوسط بیشتری (3/6- 7/6 متر) داشتند. در حالیکه درختان بادام کوهی در جهتهای شمال شرق و غرب بلندتر بودهانـد (2/2متر). در خصوص حجم در هکتار گونهی بنه باید گفت در جهـتجنوب بیشترین مقدار (7/22 سیلو در هکتـار ) و در جهـت شـمالغرب، کمترین مقدار (7/4 سیلو در هکتار) ملاحظه شد.
برای سطح مقطع نیز دقیقاً همین وضعیت وجـود داشـت وبیشترین مقدار در جهـت جنـوب (2/6 متـر مربـع در هکتـار) و کمترین مقدار در جهت شمال غرب (6/1 متـر مربـع در هکتـار) بود .در خصوص قطر بنه و کـ یکم بایـ د گفـت درختـان بنـه درجهت جنوب شرق قطورتر (3/52 سانتیمتر) و در جهت شمال کمقطرتر (9/37 سانتیمتر) بودهاند. در خصـوصDRC کـ یکم بیشترین مقدار این متغیر در جهت غـرب (1/33 سـانت یمتـر ) و کمترین آن در جهت جنوب غرب (9/10 سـانت یمتـر ) ملاحظـهشد. نتایج همبستگی بین متغیرهای توپوگرافی با حضور گونهها در جدول 3 دیده میشود.
براساس نتایج، شیب زمین با حضور گونههای دافنه و بـادام کوهی همبستگی منفی و با حضور سایر گونهها همبستگی مثبت داشت، در نتیجه دافنه و بادام بیشتر تمایل به حضـور در منـاطقکمشیب خواهند داشت، درحـ الیکـه سـایر گونـههـا در منـاطقشیبدار حضـور بیشـتری دارنـد البتـه ایـن مسـئله تنهـا بـرایگونههای کیکم و تنگرس قابل توجه است و تأیید مـی کنـد کـه
رابطه همبستگی
ارتفاع متوسط بنه – حجم در هکتار بنه 0/632**
ارتفاع متوسط بنه – سطح مقطع در هکتار بنه 0/469**
ارتفاع متوسط بنه – قطر متوسط بنه 0/640**
ارتفاع متوسط کیکم -DRC کیکم 0/566**
حجم در هکتار بنه – سطح مقطع در هکتار بنه 0/952**
حجم در هکتار بنه – قطر متوسط بنه 0/757**
سطح مقطع در هکتار بنه – قطر متوسط بنه 0/706**
**
: معنیدار در سطح یک درصد
این دو گونه تمایل بـه حضـور در شـیبهـای زیـاد دارنـد. درخصوص ارتفـاع از سـطح دریـا همبسـتگی مثبـت بـرای تمـامگونهها ملاحظه شد که در این میان بیشترین همبسـتگ ی مربـوطبه کیکم و افدرا بود که همبستگی معنیداری نیز وجود داشـت . در خصوص جهت، همبستگی معنیدار با حضـور هـیچ یـ ک از گونهها مشاهده نشد. این بدان معنی است که گونـه هـا ی مـوردمطالعه در تمام جهتها امکان حضور دارند. در جدول 4 نتـا یج همبستگی بین متغیرهای توپوگرافی با تعداد گونهها در قطعـاتنمونه مشاهده میشود.
جدول 3. رابطه حضور گونههای گیاهی با متغیرهای توپوگرافی
حضور بنه حضور کیکم حضور بادام حضور افدرا حضور تنگرس حضور ارژن حضور دافنه 0/055ns 0/218* -0/091ns 0/056ns 0/235** 0/110ns -0/060ns شیب
0/282ns 0/208ns 0/329ns 0/135ns 0/136ns 0/219ns 0/221ns جهت
0/084ns 0/409** 0/37ns 0/366** 0/286** 0/262** 0/104 ارتفاع
**
: معنیدار در سطح یک درصد : معنیدار در سطح پنج درصدns: بدون همبستگی معنیدار
جدول 4. رابطه متغیرهای توپوگرافی با تعداد گونهها در قطعه نمونه
تعداد بنه تعداد کیکم تعداد بادام تعداد افدرا تعداد تنگرس تعداد ارژن تعداد دافنه 0/092ns 0/237** -0/212** 0/118ns 0/283** 0/191* 0/36ns شیب
0/284ns 0/298ns 0/266ns 0/235ns 0/179ns 0/206ns 0/193ns جهت
0/137ns 0/474** 0/006ns 0/397** 0/376** 0/368** 0/072ns ارتفاع
**
: معنیدار در سطح یک درصد : معنیدار در سطح پنج درصدns: بدون همبستگی معنیدار
جدول 5. نتایج تحلیل همبستگی بین مشخصات کمی گونهها
همانطور که در جدول 4 مشخص میشود هـر سـه متغیـ ر شیب، جهت و ارتفاع همبستگی مثبت با تعداد گونههـا ی مـوردمطالعه داشتند به استثناء گونه بادام کـوه ی. در خصـوص شـیب همبستگی با تعداد ارژن، تنگرس، بادام و کیکم معنیدار بود کـهنشان میدهد در شیبهای کمتر تعـداد بـادام افـزایش مـ ییابـددرحالیکه برای سایر گونهها کـاهش مـییابـد . بـر ایـ ن اسـاسمیتوان گفت در مناطق پرشیب تراکم گونههای فـوق( غیـ ر از بادام) بیشتر اسـت . بـا افـزایش ارتفـاع از سـطح دریـ ا فراوانـ یگونههای تنگرس، ارژن، افدرا و کیکم افزایش یافـت کـه نشـان
۷
میدهد گونههای فوق مناطق مرتفع را بیشتر ترجیح میدهند.
همانگونه که ملاحظه میشود همبستگی جهت بـا فراوانـیگونهها معنیدار نیست، البتـه لازم بـه ذکـر اسـت کـه بیشـتر ین فراوانی کیکم و ارژن در جهت شمال غرب بود. در مورد گونـهتنگرس و دافنه در جهت جنوب غرب بیشترین تعداد در قطعـهنمونه ملاحظه شد. برای بادام و بنه نیز در جهت شمال بیشترین فراوانی در قطعه نمونه وجود داشت. انجـام آزمـون همبسـتگیبین متغیرهای کمی نشان داد که ارتباط قوی بین ارتفاع متوسـطبنه با قطر، سطح مقطع و حجم آن وجود دارد. بهعبارتی درختان بلندتر قطورتر و حجیمتر هم هستند (جدول 5).
بین ارتفاع متوسط و DRC درختـان کـیکم نیـ ز همبسـتگ یمعنیدار ملاحظه شد. همچنین قطر متوسط بنه در قطعـه نمونـهرابطه معنیدار و قوی با حجم و سطح مقطع آن داشت. نمـودارابر نقاط برای مشخصات کمی گونهها در مواردی که همبستگیمعنیدار بود در شکل 2 قابل ملاحظه است.
نتایج آزمون همبستگی بین حضـور گونـههـا ی مختلـف درقطعات نمونه نشان داد که بین حضـور بنـه و بـادام بـا حضـورگونههای دیگر همبستگی معنیداری وجود ندارد. بـ ین حضـورکیکم و ارژن همبستگی معنیداری در سطح 01/0 مشاهده شـد(34/0=r). یافتههای میدانی نیز موید این مطلب بودهانـد کـه درمناطق مرتفع و کوهستانی هر دو گونه حضـور بهتـری داشـتند . ممکن است بتوان این رابطه را به این صورت توجیه کرد که هر دو گونه نیازهای اکولوژیـ ک مشـابه ی دارنـد . بـرا ی گونـه ارژنهمبستگی معنیدار با حضور گونههای افدرا و کـ یکم (22/0=r و 34/0=r) ملاحظــه شــد. حضــور افــدرا در قطعــات نمونــه
همبس تگی معن یداری ب ا حض ور دافن ه (28/0=r) و تنگ رس (46/0=r) داشت.
در خصوص نتایج همبستگی متغیرهای توپـوگراف ی و تیـ پ ،براساس نتایج تنهـا ارتفـاع از سـطح دریـ ا بـا تیـ پ همبسـتگ یمعنیداری داشت (29/0=r). در نتیجه بـه نظـر مـیرسـد ارتفـاعمهمترین عامل تعیین کننده تیپ گیاهی در منطقه مـورد مطالعـهاست. انجام آزمون اتا(Eta) نشان داد که ضریب همبستگی بـ ین ۸
متغی ر ارتف اع از ســطح دری ا و تیــپ 84/0 ب وده و در نتیجــه 7/0= 2Eta است، بر این اساس میتوان گفـت 70% از تغییـ رات تیپ را متغیر ارتفاع از سطح دریا میتوانـد پـیشبی نـی کنـد . در خصوص شیب نیز باید گفت این متغیـ ر تنهـا 30% از تغییـ رات تیپ را پیشبینی میکند. بررسی همبستگی بـ ین جهـت و تیـ پ نشان داد که همبسـتگ ی معنـ یداری بـین ایـ ن دو متغیـ ر وجـودندارد. در واقع نمیتوان گفت که تیپ خاصی تنها در یک جهت جغرافیایی خاص مستقر میشود (5/0=r).
براساس نتایج تحلیل رگرسیون ،از بین متغیرهای کمّی، مدل خطّی تنها برای متغیرهای ارتفاع متوسط درختان بنه و بـادام درقطعه نمونه معنیدار بود که بهصورت زیر میباشد.
متوسط ارتفاع بنه:
(شیب) 03/0 – (ارتفاع از سطح دریا) 001/0 –62/8متوسط ارتفاع بادام:
(شیب) 02/0 – (ارتفاع از سطح دریا) 0201/0 – 69/3در خصوص مدل اول ضـر یب تعیـی ن 08/0 و بـرا ی مـدل دوم14/0 بود. همانگونه که ملاحظه می شود مقدار ضـر یب تعیـی ن بسیار کم است. برای متغیرهـا یDRC درختـان کـیکم، ارتفـاعمتوسط درختان کـیکم، حجـم در هکتـار بنـه، سـطح مقطـع درهکتار بنه و میانگین قطر درختان بنه مدل خطی معنیدار نبـود وتخمین منحنی نیز نتوانست مدلهـا ی درجـه دو یـ ا درجـه سـهمناسب برای برازش بر دادهها معرفی کند. هنگـام یکـه فراوانـیگونهها در قطعه نمونه بهعنوان متغیر وابسته مدنظر قرار گرفـت،مدل خطی تنها برای گونههای دافنـه و بـادام معنـیدار بـود کـهبهصورت زیر بودند.
تعداد دافنه:
(شیب) 01/0– (ارتفاع از سطح دریا) 002/0 – 39/4تعداد بادام:
(شیب) 012/0– (ارتفاع از سطح دریا) 001/0 – 92/0در خصوص مدل اول ضریب تعیـی ن 32/0 و بـرا ی مـدل دوم
1/0 بود. در مورد فراوانی گونههای ارژن، تنگرس، افدرا، کـ یکم و بنه مدل معنیدار نبود.
بحث

شکل 2. رابطه بین مشخصات کمی گونهها
عوامل فیزیوگرافی از جمله ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهـتجغرافیایی معمولاً نقش مهمی در پـراکنش تیـپهـای مختلـف،فراوانی و حضور گونهها و مقدار مشخصات کمـی آنهـا دارنـد. بررسی جهت و شدت ارتباط بین این عوامل میتواند در توسعه و مدیریت پوششهای گیـاهی بسـیار مـوثر اسـت (4). در ایـنتحقیق مشخص شد که با افزایش ارتفـاع از سـطح دریـا تعـدادگونهها در واحد سطح افزایش مییابد که این بـا نتـایج تحقیـقگودرزی و همکـاران (16) در مـو رد گونـه ی بادامـک مغـایرت دارد. علت این امر میتواند دور ماندن مناطق مرتفع از دسـترسروستاییان و عشایر حاضر در منطقه باشد، بـه عـلاوه در منـاطقمرتفع جادههای مناسبتر کمتری وجود دارد. مقدار مشخصات کمی گونهها از جمله ارتفاع متوسط بنه و بـادام، قطـر و حجـمدرختان بنه با افزایش ارتفاع کاهش یافت درحـال یکـه در مـوردگونهی کیکم همبستگی مثبت وجود داشت، این مسئله بـه دلیـ ل نیازهای اکولوژیکی گونهی مزبور است کـه ارتفاعـات بـالاتر راترجیح میدهد.
در تحقیقات گریتنس و وتاس (35) ، فیشـر و فو یـ ل (34)،کوروی و همکاران (30) و آقایی و همکاران (1) نیـ ز ارتفـاع ازسطح دریا بهعنوان عامل بسیار موثر بر حضور و فراوانی گونهها معرفی شده است. در تحقیـ ق تمرتـاش (3) مشـخص شـد کـه
ارتفاع بر میزان تاج پوشش گیاهی موثر است. با افـزا یش میـ زان شیب، مقدار مشخصات کمی درختان کاهش یافـت کـه ایـ ن در تطابق با نتایج گودرزی و همکاران (16) قـرار دارد، علـت ایـ ن مسئله کاهش عمق خاک و رطوبت و در نتیجه میزان موادغذاییاست. در خصوص تعـداد پا یـ ههـا در واحـد سـطح در منـاطقپرشیب فراوانی افزایش یافت که باز مـ یتـوان آن را بـه مشـکلبودن دسترسـ ی روسـتا ییان ارتبـاط داد . لازم بـه ذکـر اسـت کـه
۹
همبستگی شیب با فراوانی گونهها تنها برای گونههای تنگرس و کیکم معنیدار بود. در خصوص حضـور گونـههـا ی تنگـرس وکیکم همبستگی معنیدار و مثبت با مقدار شـ یب داشـتند کـه بـانتایج جوادی و همکـاران (4) و هـم چنـ ین بـا نتـایج کـانترو وهمکاران (28) و میرزایی و همکاران (22) مغایرت دارد.
اگرچه در این تحقیق همبسـتگ ی معنـ یداری بـ ین جهـت ومشخصات کمی گونهها ملاحظه نشد و براساس نتـا یج درختـانبنه در جهتهای جنوب، جنوبشرق و جنـوب غـرب کـه نـوربیشتری میگیرند ارتفـاع متوسـط بیشـتر ی داشـتند در حـال یکـهدرختان بادام کوهی در جهتهای شـمال شـرق و غـرب بلنـدتربودهاند. برای سطح مقطـع و حجـم درختـان بنـه نیـ ز بیشـتر ین مقادیر در جهتهایی ملاحظه شد که اصـطلاحاً پرنـور هسـتند. بیشترین قطر درختان کیکم نیز در جهت غربی ملاحظه شد، این نتایج در مورد گونهی بادامک با نتایج گودرزی و همکاران (16)تطبیق دارد، زیرا این گونه در تمـام جهـات جغرافیـ ایی حضـورداشته است، در خصـوص سـایر گونـه هـا نیـ ز تقریبـاً در تمـامجهتها امکان یافتن گونهها فراهم بود، این مسئله ممکن اسـتبهواسطهی تغییرات توپوگرافیک نـه چنـدان شـدید در منطقـه یمورد مطالعه باشد. در واقع ماکروتوپوگرافی جنگل مورد تحقیق تنوع خیلی زیادی ندارد.
بهطور کلی در این تحقیق گونـه هـا ی دافنـه و بـادام کـوهیتمایل به حضور در شیبهای کمتر داشتند که این با مشـاهداتمیدانی تطبیق دارد درحالیکه گونههای کیکم و تنگرس متمایـ ل به حضور در مناطق مرتفع و در نتیجه با شیب بیشتر بودنـد . در تحقیق جوادی و همکاران (4) مشخص شد که ارتفاع از سـطحدریا همبستگی معنیداری با 32 گونه گیاهی مـورد مطالعـه داردکه برای برخی از گونهها مثبت و برخـ ی دیگـر منفـی بـود امـاهیچیک از گونهها از نظر حضور همبستگی مثبت با متغیر شیب نشان ندادند در حالیکه در تحقیق حاضـر، حضـور گونـههـا یکیکم، تنگرس و ارژن همبستگی مثبت با عامـل مزبـور داشـتند.
در این تحقیق همچنین مشخص شـد کـه گونـهی دافنـه دامنـهپراکنش وسیع داشته و در تمام شیبها و جهتها حضـور دارد .
۱۰
همچنین مشخص شد که ارتفاع از سطح دریا مهـم تـر ین عامـلمحیطی موثر در شکلگیری و حضور گونهها هست که با نتـا یج تحقیق حاضر همخوانی دارد. البته لازم است در تحقیقات بعدیمتغیرهای مربوط به مشخصات فیزیکـ ی و شـ یمیایی خـاک نیـ ز مورد بررسی قرار گیرند.
درخصــوص همبســتگی تیــپهــای گیــاهی بــا متغیرهــایتوپوگرافی مشخص شد که تنها ارتفاع از سطح دریا همبسـتگ یمعنیداری با تیپ گیاهی دارد که مقدار ضریب همبستگی بسیار قابل توجه بوده است، این عامل نزدیـ ک بـه دو سـوم تغییـ رات تیپهای گیاهی را تعیین میکند و مابقی آن تحت تـأث یر عوامـلدیگ ر هس تند. در تحقیق ات آق ایی و همک اران (1)، احم د و همکاران (25)، حیـ دری و همکـاران (6), فونتـا ین و همکـاران(33) وساویج و اکمیف (41) نیز نتـا یج مشـابه بـهدسـت آمـدهاست.
نتایج این تحقیق میتواند در شناسـا یی محـدوده ی حضـورتیپها و گونههای مختلف و نیازهای فیزیوگرافیک آنها کـه بـهنوبهی خود تعیین کننده در دسترس بودن نور، رطوبت، خاک و موادغذایی هستند و همچنین مناطق مسـتعد بـرای کاشـت آنهـامورد استفاده قرار گیرد، تهیهی نقشـه تیـ پ، حضـور و فراوانـیبراساس روابط همبستگی مورد مطالعه در این پژوهش میتوانند راهنمای مناسبی برای منطقه حفاظـت شـده بـاغ شـادی جهـتحمایت از گونهها و توسعهی آنها باشند.
براساس نتایج تحلیل رگرسیون مشخص شد کـه متغ یرهـا یشیب و ارتفاع از سطح دریا نمیتوانند تعـداد در هکتـار و تـاجپوشش در هکتار جنگل را بهصورت معنیدار پـ یشبینـ ی کننـد .
تنها صفاتی که تحت تاثیر این متغیرهای قـرار داشـتند، متوسـطارتفاع درختان بنه و بـادام در قطعـه نمونـه بودنـد کـه البتـه درتمامی موارد مقدار ضریب تعیین کم بوده و خیلـ ی قابـل توجـهنیســت. در تحقیــق انگــر و موزیکــا (42) مشــخص شــد کــهمتغیرهای توپوگرافی شامل شیب و انباشتگی جریـ ان آبراهـه هـاحــدود 40 درصــد از تغییــرات موجــود در تعــداد در هکتــاردرختچههـا را پـیشبینـ ی مـ یکننـد . در تحقیـ ق حاضـر اگرچـهانباشتگی جریان مـورد مطالعـه قـرار نگرفـت امـا شـیب زمـ ین بهعنوان یکی از متغیرهای تاثیر گذار به همـراه ارتفـاع از سـطحدریا توانست تنها تعداد درختچههای بادام و دافنه را با ضـرا یب تعیین 32/0 و 1/0 پیشبینی نماید. در تحقیق کریشـنا پسـارد وهمک اران (38) مش خص ش د ک ه متغیره ای ب ارش و درج ه حرارت بیش از متغیرهای توپـوگراف ی در تعیـی ن شـاخص هـا یپوشش گیاهی که تابعی از تاج پوشـش و تـراکم هسـتند نقـشدارند. مقادیر پایین ضریب تعیـی ن در تحقیـ ق حاضـر مـیتوانـدتاییدی بر این مسئله باشد. پارامترهای مربوط به خـاک معمـولارابطه تنگاتنگ با پوششهای گیاهی دارند. در تحقیـ ق مختـار یاصل و همکاران (21) مشخص شد که درصـد بسـیار بـالا یی از پوشش و تـراکم گونـههـا ی مرتعـ ی تحـت تـاثیر خصوصـ یات شیمیایی خاک قرار دارد. برای تکمیل نتایج این تحقیـ ق مطالعـهخصوصیات خاک ضروری بهنظر میرسد. در مطالعه عبـدالله یو نادری (14) متغیرهای ارتفاع از سطح دریا و شیب همبسـتگ یمعنیداری با تراکم و پوشـش گونـه درمنـه داشـتند. در تحقیـ ق حاضر دامنه تغییرات ارتفـاع خ یلـ ی زیـ اد نبـوده (400 متـر) و بهعلاوه منطقه مـورد مطالعـه فاقـد پوشـش جنگلـی همگـن ویکدست میباشد. از اینرو اثر ارتفاع در پیشبینـ ی خصوصـ یات کمی جنگل خیلـ ی بـارز نبـوده اسـت. در تحقیـ ق بـراون (27) مشخص شد که با استفاده از متغیرهای توپوگرافی و بیـ وفیزیکیدر پیشبینی نوع پوشش گیاهی، بخش زیادی از تغییرات، تبیین نشده باقی میمانند. بهنظر میرسد علیـ رغم علاقـه ای کـه بـرایاستفاده از این متغیرها در پیشبینی مشخصات تودههای گیـ اهی
منابع مورد استفاده
وجود دارد، این متغیرها نمیتوانند بهتنهایی عوامل تعیین کننـدهباشند. همچنین در صورت انجام نمونهبرداری در یـ ک گرادیـ ان ارتفاعی بهعنوان مثال در قالب یک ترانسکت، ممکن است نتایج بهتری بهدست بیایند تا این کـه قطعـات نمونـه در سـطح یـ ک منطقه پراکنده شوند، زیرا با این کـار متغ یرهـا ی مداخلـه گـر بـاتحت تاثیر قرار دادن شرایط، منجربـه معنـیدار نشـدن حضـورمتغیرهای توپوگرافی بهویژه ارتفاع و حصول ضرایب تعیین کـمخواهند شد.
در مجموع بایـ د گفـت متغ یرهـا ی توپـوگراف ی تنهـا بخـشکوچکی از تغییرات صفات کمی تودههای جنگلی را پـ یشبینـ ینموده و بخش زیادی از آن تحت تاثیر سـا یر متغیرهـا از جملـهحاصلخیزی رویشگاه، خصوصیات فیزیکـ ی و شـ یمیایی خـاک،شرایط توده و میـ زان دخالـت در آن قـرار دارد. قـدر مسـلم درتودههایی که دستخوش تغییر شده و تحـت تـاثیر دخالـت هـا یانسانی قرار گرفتهاند، لحاظ نمـودن اثـر متغیرهـا ی توپـ وگرافیهمراه با خطا خواهد بود. بهنظر میرسد انجام نوعی طبقهبنـد یبراساس وضعیت کیفی و کمی تودهها بتواند باعث بهبـود نتـایج شود. اما در این صورت ممکن است تنوع و محدوده متغیرهـا یتوپوگرافی کاهش یابد. با توجه به اثر متغیرهای مربوط به خاک خصوصاً رطوبت، پیشنهاد میشود در پیشبینی مشخصات کمیتودههای جنگلی بهویژه در مناطق خشک، اثر این نـوع متغ یرهـانیز لحاظ شود. اگرچه این کار با هزینههای اضافی همراه بوده و هدف نهایی مدلسازی که کاهش هزینه و زمـان در برداشـتهایصحرایی است را زیر سوال خواهد برد.
آقایی، ر.، س. الوانینژاد، ر. بصیری و ر. ذوالفقاری. 1391. رابطهی بین گروههای اکولوژیک گیاهی بـا عوامـل محیطـی (مطالعـه ی موردی: رویشگاه وزگ در جنوب شرق یاسوج). مجله علمی-پژوهشی اکولوژی کاربردی1(2): 63-53

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اسماعیلزاده، ا. و س. م. حسینی. 1386. رابطه بین گروههای اکولوژیک گیاهی با شاخصهای تنـوع زیسـتی گیـاهی در ذخیـره گـاه سرخدار افراتخته. محیطشناسی43: 30-21
تمرتاش، ر. 1391. بررسی رابطه خصوصیات گیاهی با عوامل توپوگرافی در واحدهای بهرهبرداری مراتع کوهسـتانی واز مازنـدران .
تحقیقات مرتع و بیابان ایران19(3): 481-469.
۱۱
جوادی، س. ا، ب. زمانی و ا. مختاری. 1390. بررسی تاثیر عوامل پستی و بلنـدی و خـاک بـر سـاختار پوشـش گیـاهی در نیمـرخ شمالی اشترانکوه (استان لرستان). مرتع5(4): 361-352.
حسنزاد ناورودی، ا. 1384. بررسی خصوصیات کمی و کیفی درختان توسکای ییلاقی در سه منطقه ارتفاعی در اسالم. مجله منـابعطبیعی ایران1(59): 129-115.
حیدری، م.، س. مهدوی و ا. روشن. 1388. شناخت رابطه برخی از عوامل فیزیوگرافی و فیزیکـی – شـیمیایی خـاک بـا گـروه هـای بومشناختی گیاهی در منطقه حفاظت شده ملهگون ایلام. فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران1(17): 160-149.
خواجه، آ. م. 1377. بررسی اثر توپوگرافی بر تراکم گونههای علفـی در پـارک ملـی گلسـتان. پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد. گـروهمرتعداری. دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه گرگان. 92 ص.
رضوی، س. ا. 1380. تشخیص توده های جنگلی با استفاده از خصوصیات اکولوژیک رویشگاه. پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. 89 صفحه.
زارع چاهوکی، م. ع، ا. زارع چاهوکی و م. زارع ارنانی. 1389. تاثیر عوامل توپوگرافی و خاک موثر بر پراکنش گونه های گیـاهی درمراتع اشتهارد. نشریه مرتع و آبخیزداری63(3): 340-331.
زبیری، م. 1373. آماربرداری در جنگل، انتشارات دانشگاه تهران ،401 ص.
سالاریان، ع.، ا. متاجی و ی. ایرانمنش، 1387. بررسی نیاز رویشگاهی گونۀ بادامـک در جنگـل هـای زاگـرس : مطالعـه مـوردی رویشگاه کره بس استان چهار محال و بختیاری،فصلنامه تحقیقاتجنگلوصنوبرایران16(4): 5542-5528.
شکری، م. م. ا. بهمنیار و م. ر. طاطاییان. 1382. بررسی اکولوژیک پوشش گیاهی مراتع ییلاقی هزار جریـب بهشـهر . مجلـه منـابعطبیعی ایران1(56): 142-131.
عبدالهزاده، ب.، م. طبری کوچک سرایی، خ. ثاقب طالبی و م. زبیری. 1383. پاسخ قطر و ارتفاع کاج تهران بـه تغییـرات شـیب وجهت دامنه در پارک جنگلی لویزان. پژوهش و سازندگی60: 35-30.
عبداللهی، ج. و ح. نادری. 1390. بررسی اثر متغیرهای توپـوگرافی و خصوصـیات فیزیـک وشـیمیایی خـاک بـر نحـوه عملکـردپارامترهای موثر بر رشد ،پژوهش و سازندگی97: 62-52.
کیانی، ب. 1393. کاربرد روشهای پیشرفته آماری در منابع طبیعی، انتشارات دانشگاه یزد ،522 ص.
گودرزی، غ.، ف. احمدلو و خ. ثاقب طالبی. 1391. تأثیر فیزیوگرافی و برخی خصوصیات فیزیکی و شـیمیایی خـاک بـر پـراکنش گونه بادامک در 4 منطقه از استان مرکزی. مجلهپژوهشهایعلوموفناوریچوبوجنگل3 (19): 76-59.
قربانلی، م. 1381. جغرافیای گیاهی. انتشارات سمت. تهران. 307 صفحه.
قلیچنیا، ج. 1378. بررسی درجه همبستگی جوامع گیاهی با عوامل توپوگرافی (شیب و جهـت ) درمنطقـه نـردین . مجلـه پـژوهش وسازندگی43: 41-33.
محتشم نیا، س.، ق. زاهدی و ح. ارزانی. 1386. مطالعه پوشش گیاهی مراتع نیمه استپی اقلید در استان فارس در ارتباط با عوامـلادافیکی و فیزیوگرافی.مجلهعلومکشاورزیومنابعطبیعی14(6): 123-111.
محمدی، ا. س. ح. متینخواه و س. ج. خواجه الدین. 1391. بررسی برخی خصوصـیات قـیچ (Zygophyllum atriplicoides) در برخی مناطق نیمه خشک استان اصفهان. خشکبوم1(3): 81-69.
مختاری اصل، ا.، م. مصداقی، و م. ر. صادقس منش. 1386. عوامل موثر در استقرار و پراکنش چهار گونه مرتعـی شـور پسـند در
۱۲
مراتع قرخلارند مرند در استان آذربایجان شرقی، مجله علمی. پژوهشی مرتع1(2): 128-116.
میرزایی، ج.، م. اکبری نیا، س. م. حسینی، ه. سهرابی و ج. حسین زاده. 1386. تنوع گونـه ای گیاهـان علفـی در رابطـه بـا عوامـل فیزیوگرافیک در اکوسیستمهای جنگلی زاگرس میانی. زیست شناسی ایران4(20): 382-375.
Antoine, G., and E. Z. Niklaus. 2000. Predictive habitat distribution models in ecology, Ecological Modeling 135: 147-186.
Arekhi, S., M. Heydari and H. Pourbabaei. 2010. Vegetation. environmental relationships and ecological species groups of the Ilam Oak forest landscape, Iran, Caspian Journal of Environtal Sciences 8(2): 115-125.
Ahmad, S. S., S. Fazel, E. E. Valeem and I. Zafar. 2009. Evaluation of ecological aspects of Roadside vegetation around Havalian City using Multivariate techniques, Pakistan Journal of Botany 41(1):53-60.
Barnes, B. V. 1998. Forest Ecology, John Wiley and Sons Inc, 773p.
Brown, D. G.1994. Predicting vegetation types at treeline using topography and biophysical disturbance variables, Journal of Vegetation Science 5: 641-656.
Cantero, J. J., J. Liira, J. M. Cisneros, J. Gonzalez, C. Nuez, L. Petryna, C. Cholaky and M. Zobel. 2003. Species richness, alien species and plant traits in central Argentine mountain grasslands, Journal of Vegetation Science 14:129-136.
Chojnacky, D. C. 1988. Woodland volume equations for Arizona Fort Apache and San Carlos Indian Reservations,
U.S. Dept. of Agriculture, Forest Service, 7 p.
Coroi, M., M. S. Skeffington, P. Giller, C. Smith, M. Gormally and G. O’ Donovan. 2004. Vegetation diversity and stand structure in streamside forests in the south of Ireland, Forest Ecology and Management 202: 39-57.
Day, E. P. and C. D., Monk. 1974. Vegetation pattern on a southern Appalachian watershed, Journal of Ecology 55: 1064-1074.
Denisov, V. P. 1982. Distribution and variability of the wild almonds of Azerbaidzhan, Instituta Rastenievodstva, Imeni. N. I. Vavilova 126: 39-42.
Fontaine, M., R. Aerts, K. Ozkan, A. Mert, S. Gulsoy, H. Suel, M. Waelkens and B. Muys. 2007. Elevation and exposition rather than soil types determine communities and site suitability in Mediterranean mountain forests of southern Anatolia, Turkey, Forest Ecology and Management 247:18-25.
Fisher, M. A. and P. Z. Fuel. 2004. Changes in forest vegetation and arbuscular mycorrhizae along a steep elevation gradient in Arizona, Forest Ecology and Management 200: 293-311.
Grytnes, J. A. and O. R., Vetaas. 2002. Species richness and altitude: A comparison between null models and interpolated plant species richness along the Himalayan altitudinal gradient, Nepal, The American Naturalist 159(3): 294-304.
He, M. Z., J. G. Zheng, X. R. Li and Y. L. Qian. 2007. Environmental factors affecting vegetation composition in the Alxa Plateau, China. Journal of Arid Environments 69: 473-489.
Jimerson, M. and S. K. Carotheers. 2002. Northwest California Oak woodlands: environment, species composition and ecological status, USDA Forest Service Gen. Tech. Rep. PSW-GTR 164: 705-717.
Krishna Prasad, V., K. V. S. Badarinath and E. Anuradha. 2008. Effects of precipitation, temperature and topographic parameters on evergreen vegetation greenery in the Western Ghats, India, International Journal of Climatology 28: 1807- 1819.
Neufeldt, V. and D. B. Guralink. 1988. Webster new world dictionary, third college edition, Simon and Schuster, New York, 774p.
Sanjay, G., R. S. Rawal and N. P. Todaria. 2008. Forest vegetation patterns along an altitudinal gradient in sub. alpine zone of west Himalaya, India, African Journal of Plant Sciences 2: 42-48.


دیدگاهتان را بنویسید